Vastbenoemd - niet-vastbenoemd - speciale werknemerscategorieën

Inzake sociale zekerheid wordt een onderscheid gemaakt tussen de vastbenoemde personeelsleden en de andere personeelsleden tewerkgesteld bij de provinciale en lokale besturen. Naast deze twee hoofdcategorieën zijn er personeelsleden met een apart statuut.

Het onderscheid is met name doorslaggevend met betrekking tot:

de bijdrageregelingen [1], nl. de bijdragen die van toepassing zijn en het verschuldigde bijdragepercentage;
het loonbegrip dat in aanmerking moet worden genomen voor de berekening van de bijdragen.

1. De vastbenoemde personeelsleden

De vastbenoemde personeelsleden zijn personen die bij een lokaal bestuur tewerkgesteld zijn op grond van een statutaire aanstelling. Zij dienen normaal een stageperiode te doorlopen waarna aan hen, bij gunstige evaluatie, een vaste benoeming wordt verleend. De rechten en verplichtingen van de vastbenoemde personeelsleden zijn vastgelegd in een statuut dat het lokaal bestuur heeft vastgesteld en dat eenzijdig door het bestuur gewijzigd kan worden.

Anders dan voor de contractuele werknemers wordt de toepassing van de sociale zekerheid voor de vastbenoemden beperkt. Zij worden uitgesloten uit een aantal socialezekerheidsregelingen omdat zij niet blootstaan aan het risico (bv. werkloosheidsregeling wegens vastheid van betrekking) of omdat het bestuur zelf instaat voor de dekking van het risico (bv. regeling van ziekte-uitkeringen wegens doorbetaling van wedde bij ziekte).

top

2. De niet-vastbenoemde personeelsleden

A. De contractuele personeelsleden

De contractuele werknemers zijn personen die bij een lokaal bestuur tewerkgesteld zijn krachtens een arbeidsovereenkomst, hetzij voor een bepaalde termijn, hetzij voor onbepaalde tijd. Een arbeidsovereenkomst is een overeenkomst waarbij een persoon, de werknemer, zich ertoe verbindt om tegen loon zijn arbeid ten dienste van een andere persoon, de werkgever, te stellen en de arbeid te verrichten onder het gezag van deze laatste. Er is bijgevolg alleen sprake van een arbeidsovereenkomst indien uit de feitelijke toestand blijkt dat de volgende vier elementen aanwezig zijn: overeenkomst, prestaties, loon en het gezag van de werkgever (band van ondergeschiktheid).

De arbeidsovereenkomst moet afgesloten worden met inachtneming van de bepalingen van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten. Vermits de wederzijdse rechten en verplichtingen van de werknemer en het bestuur bij (arbeids)overeenkomst vastgesteld zijn, kunnen zij in principe enkel in onderlinge overeenstemming gewijzigd worden.

Onder het contractueel regime vallen onder meer:

de werknemers aangeworven met een startbaanovereenkomst;
de jongeren aangeworven met een overeenkomst voor socioprofessionele inpassing;
de gesubsidieerde contractuelen;
de werknemers tewerkgesteld in het kader van het Interdepartementaal Begrotingsfonds ter bevordering van de werkgelegenheid.

De contractuelen vallen in de regel onder toepassing van alle regelingen van de sociale zekerheid van de werknemers die toepassing vinden op de personeelsleden van de lokale besturen:

de verplichte verzekering inzake ziekte en invaliditeit
de regeling voor rust- en overlevingspensioen voor werknemers
de regeling inzake arbeidsvoorziening en werkloosheid voor werknemers
de regeling inzake jaarlijkse vakantie voor werknemers.

B. De stagiairs

Stagiairs bevinden zich, tijdens de stageperiode die voorafgaat aan de statutaire aanstelling, weliswaar reeds in een statutaire toestand, maar zijn nog niet vastbenoemd. Zij worden voor de sociale zekerheid gelijkgesteld met contractuele werknemers.

top

3. Speciale werknemerscategorieën

Voor bepaalde personen, onderworpen aan een statuut sui generis en tewerkgesteld zonder arbeidsovereenkomst, moeten de lokale besturen hun socialezekerheidsverplichtingen als werkgever nakomen. Het betreft de bedienaars van de eredienst en afgevaardigden van de Vrijzinnige Raad, de kunstenaars, de vrijwillige brandweerlieden, de onthaalouders en de niet-beschermde mandatarissen.

Er gelden ook specifieke regels voor geneesheren, geneesheren in opleiding tot geneesheer-specialist, studenten, monitoren, vrijwilligers, kunstenaar-vrijwilligers ("kleine vergoedingsregeling") en deeltijds leerplichtigen met een overeenkomst voor socioprofessionele inpassing.

top

[1] De klassieke sociale zekerheid bevat zeven takken: ziekte- en invaliditeitsverzekering, werkloosheidsregeling, pensioenregeling, kinderbijslagregeling, beroepsziekteregeling, arbeidsongevallenverzekering en jaarlijkse vakantie. Zie ook: RSZPPO - Situering in de socialezekerheidssector